Paleistuin Kneuterdijk

De tuin van dit paleis liep oorspronkelijk tussen de achterkant van de huizen aan het Noordeinde en het Nachtegaalspad, de huidige Parkstraat, tot aan de Noordcingelgragt, nu Scheveningseveer en deMauritskade.

Geschiedenis

Koning Willem II breidde zijn tuin uit met het gebied, dat begrensd wordt door de huidige Zeestraat, Laan van Schuddegeest nu Javastraat, Schelpsloot, met daarachter de huidige Schelpkade en Mauritskade.

De tuin had het parkachtige karakter van een Engelse landschapstuin, met rozenperken, waterpartijen en terrassen. Het koningspaar hield van exotische flora en fauna.

Exotisch

De tuin bood plaats aan oranjebomen, reusachtige fuchsia’s, palmen en aloë’s. Er waren boomgaarden en moestuinen. In een groot omrasterd park sprongen kangoeroes rond, in een vijver dreven zwarte zwanen en. andere watervogels.

De menagerie (dierenverzameling) bevatte exemplaren van onder andere struisvogels, papegaaien, kraanvogels, kasuarissen en kroonduiven. Een pluimgraaf en zijn knechten hadden een dagtaak aan de verzorging van het gevogelte.

Heden

De huidige paleistuin is een stuk kleiner, maar ligt nog steeds aan de achterkant van het paleis aan de Kneuterdijk. De tuin is vanuit de Paleisstraat op werkdagen toegankelijk voor het publiek (van 8.00 tot 17.00 uur).

Het tuinontwerp stamt uit de jaren vijftig van de 20e eeuw. Daarna is de tuin een tijdlang geasfalteerd geweest, om voldoende parkeerplaats te bieden aan de medewerkers van het Ministerie van Financiën dat het paleis gebruikte als kantoorgebouw.

Renovatie

Sinds 1983 doet het paleis, na een grote renovatie, dienst als kantoor voor de Raad van State. Omdat de ruimte schaars is in dit deel van Den Haag, heeft de tuin tijdens de verbouwing plaats geboden aan enkele bouwketen. Voordat de werkzaamheden begonnen, zijn enkele karakteristieke bomen uitgegraven en tijdelijk ondergebracht bij een kweker. Zoals de linde die in 1988 geplant werd ter ere van de vijftigste verjaardag van koningin Beatrix.

Bij de restauratie van het paleis is ook de tuin is het Franse karakter in volle glorie teruggebracht. Kenmerkend zijn de symmetrie, strakke lijnen en geschoren hagen.

Zonnewijzer

De Zonnewijzer werd als eerste geplaatst. Begin jaren tachtig volgde een sculptuur van Wessel Couzijn. In het verlengde van de opdracht voor nieuw dubbelportret van het Koninklijk Paar voor de portrettengalerij aan de Parkstraatkant is Eric Claus ook gevraagd een selectie te maken van zijn beelden voor de tuin. In 2018 plaatste hij elf sculpturen. Twee jaar later kwamen daar nog vijf beelden bij

Wanneer een zaak zich als niet bestaand laat denken, sluit het wezen niet het bestaan in.
– Spinoza –

Op de gebouwen die de Franse tuin omringen is in 2011 een kunstwerk van Joseph Kosuth aangebracht. Kosuth is een conceptueel kunstenaar met veel belangstelling voor filosofie. Hij liet de volgende axioma’s uit de Ethica van de filosoof Spinoza omzetten in neonletters:

I. Al wat is, is in zichzelf of in iets anders.
II. Wat men niet door iets anders kan begrijpen, moet men door zichzelf begrijpen.
III. Uit een gegeven bepaalde oorzaak vloeit noodzakelijk een gevolg voort en omgekeerdzonder een bepaalde oorzaak kan het gevolg onmogelijk optreden.
IV. De kennis van een gevolg hangt af van de kennis van de oorzaak en sluit die in.
V. Zaken die niets met elkaar gemeen hebben, kunnen ook niet uit elkaar worden begrepen, met andere woorden, het begrip van het ene sluit niet dat van het andere in.
Vl. Een waar idee moet met het voorgestelde object overeenkomen.
VII. Wanneer een zaak zich als niet bestaand laat denken, sluit het wezen niet het bestaan in.